Buiten zijn in de natuur is heerlijk, dat is waarom we allemaal gek zijn op kamperen. Helaas brengt dat ook een risico met zich mee: teken en de ziekte van Lyme. Weet jij al hoe jij jezelf daartegen kunt beschermen? In deze blog vertel ik je in grote lijnen waar je rekening mee moet houden en welke voorzorgsmaatregelen je kunt nemen.
Alle informatie komt van Tekenradar.nl, het RIVM en uiteraard mijn eigen ervaringen.
Hoe herken je een teek?
Teken zien eruit als platte zwarte spinnetjes en zijn erg klein (1-3mm), je ziet ze gemakkelijk over het hoofd. Ze komen in heel Europa en vrijwel overal in Nederland voor, dus iedereen kan ze tegenkomen.
Als we het over teken hebben, bedoelen we meestal de schapenteek: dezelfde teek die je ook op honden en katten kunt vinden. Zo nu en dan komen er ook reuzenteken (Hyalomna teken) met trekvogels mee naar Nederland, maar het klimaat is hier meestal te koud en nat voor deze soort.
Waar en wanneer loop je risico op een tekenbeet?
Teken houden van warm weer, en ook wij mensen zijn in de zomer het meeste buiten. Logisch dus dat de meeste tekenbeten in de zomerperiode plaatsvinden. Teken zijn echter het hele jaar actief, dus als je zelf veel buiten bent moet je er eigenlijk jaarrond rekening mee houden.
Teken leven graag in het bos, tussen de bosbessen of in hoog gras. Maar ook buiten het bos kun je ze tegenkomen: één op de drie tekenbeten lopen mensen op in hun eigen achtertuin! Het is inmiddels duidelijk dat teken niet uit bomen vallen: wanneer jij langsloopt, stappen ze van de plant op jouw schoen of broek.
Sommige teken zijn besmet met de Borrelia bacterie
In Nederland is gemiddeld één op de vijf teken (20 procent) besmet met de Borrelia bacterie: deze kan de ziekte van Lyme veroorzaken. Dat betekent dat je niet van elke tekenbeet ziek wordt. Ook als de teek wél besmet is, kan je eigen afweersysteem soms de bacterie van een besmette teek uitschakelen.
Naast de ziekte van Lyme loop je ook risico op andere ziektes: één op drie teken is besmet met een andere ziekteverwekker. Ook zijn er sinds 2016 jaarlijks enkele besmettingen met teken-encefalitis.
Hoe weet je of je besmet bent?
Wanneer je wél besmet bent, is een rode vlek of kring op de plek van een tekenbeet het eerste symptoon van besmetting. Dit is niet altijd even duidelijk: soms heb je de teek zelf niet gezien, soms is de vlek meer blauw/paars of een vreemde vorm, of kun je hem niet goed zien omdat hij op je rug of onder je baard of haar zit.
De rode kring wordt vaak snel groter, maar verdwijnt uiteindelijk ook weer vanzelf. Dat betekent echter niet dat de besmetting ook weg is. Heel belangrijk: ook zonder rode kring/vlek kun je besmet zijn! Let daarom ook op andere griepachtige verschijnselen zoals hoofdpijn, spierpijn en vermoeidheid. Ga bij twijfel altijd naar de huisarts.
Controleer jezelf na elke wandeling of kampeertrip!
Het is heel belangrijk om teken zo snel mogelijk te verwijderen: hoe langer de teek vastzit in jouw huid, hoe groter de kans op besmetting. Ook is het belangrijk om de plek van een tekenbeet in de gaten te houden, zodat je het direct ziet als er een rode kring ontstaat. Kortom: heb je in het bos gewandeld of ben je aan het kamperen? Controleer jezelf elke dag op teken!
Waar verstoppen teken zich het liefst?
Teken kruipen het liefst naar beschermde plekken zoals liezen, knieholtes, oksels, en de rest kun je zelf wel bedenken. Maar ik heb ze eigenlijk overal wel eens gevonden: op mijn armen, rug, buik, benen, oorlel en zelfs mijn grote teen. Gebruik een zaklamp en zo nodig een spiegel als je geen kampeermaatje hebt om te helpen. Teken kunnen piepklein zijn, dus zoek langzaam en grondig!
Mijn extra tip is: controleer als je weer thuis bent na het kamperen, ook de dag(en) erna nog een keer. Wij kwamen regelmatig nog nieuwe teken tegen die we blijkbaar de eerste keer over het hoofd hadden gezien.
Teken verwijder je met een pincet of een speciale tekenverwijderaar. Onze favoriet is de metalen versie van de Enetorpet tekenverwijderaar, omdat deze tegen een stootje kan en bovendien ook hele kleine teken wegkrijgt. Wij hebben overal een tekentang liggen: in de auto, in de toilettas voor het kamperen, in het kampeerkratje in de tent en thuis in de badkamer. Zo kun je altijd snel handelen!
Veelgemaakte fouten bij het verwijderen
Wat je beslist niet moet doen, is de teek irriteren, omdat daarmee het risico op besmetting stijgt. Wat je óók niet wil, is de teek kapottrekken, zodat zijn kop in jouw lichaam achterblijft. Dus:
blijf kalm;
niet krabben, ook niet als het heel erg jeukt;
gebruik geen irriterende middelen (alcohol, olie, jodium) in de hoop dat de teek daardoor zelf loslaat;
gebruik een goede tekenverwijderaar om de teek in zijn geheel te verwijderen;
ontsmet het beetplekje wanneer de teek eruit is.
Meer Kampeermeneer in je Google? Maak ons je voorkeursbron, dan zie je ons altijd bovenaan.
Elke tekenbeet is een mogelijk risico op de ziekte van Lyme, dus het allerbeste is zorgen dat je geen tekenbeet oploopt. Hoe kun je teken zoveel mogelijk ontlopen?
Blijf vooral op de paden, loop niet door gras of struikjes (bosbessen) waar teken zich graag ophouden;
ga niet in (lang) gras zitten;
draag dichte schoenen,
draag een lange broek, je broekspijpen in je sokken stoppen kan ook een beetje helpen;
op lichte kleding kun je de teken sneller spotten.
Sprayen met insectwerende middelen
Als je iets wil dat teken tegenhoudt wanneer ze je tóch gevonden hebben, dan kom je uit bij insectwerende middelen. Zoals DEET, (minimaal 30%) dit werkt behalve tegen muggen ook tegen teken. Spuit je kleren en je onbedekte huid ermee in, en zorg dat je het elke zes uur opnieuw aanbrengt.
Een alternatief middel is Anti-Teek van Care Plus, waarvan de werkzame stof Citriodiol wordt gewonnen uit eucalyptusolie. Let altijd goed op de gebruiksaanwijzing, deze sprays mogen bijvoorbeeld niet gebruikt worden bij jonge kinderen en zwangere vrouwen.
Rovince teekwerende kleding
Draag teekwerende kleding
Een andere oplossing is het dragen van kleding met een insectwerende coating, je hoeft het middel dan niet meer zelf op je kleding en huid aan te brengen. Bovendien blijft de coating veel langer werken, wel tientallen wasbeurten lang. Bekijk de Antibite kleding van Swedteam, of lees hier mijn review van de teekwerende kleding van het Nederlandse bedrijf Rovince.
Kort samengevat
Met een tekenbeet loop je risico op de ziekte van Lyme en andere ziektes. Teken zijn inmiddels jaarrond en overal in Nederland actief, dus zeker als kampeerder is het ontzettend belangrijk dat je je hiertegen beschermt. Neem de juiste voorzorgmaatregelen en weet hoe je teken het beste kunt verwijderen.
Ik ben Jildou. Kamperen vind ik heerlijk, het hele jaar door, in alle seizoenen en weersomstandigheden. Het liefst in the middle of nowhere, midden in de natuur. Avontuur is overal te vinden: van wildkamperen in Zweden, tot wildsporen zoeken in het bos, gewoon hier op de Veluwe! Meer over Jildou...
Annie, ik weet dat ik reageer op een oud bericht… maar dit is geen angst zaaien maar alert maken. Ik heb lyme (gaat redelijk goed, maar toch nog wel beperkend). Ik ben dus altijd erg ongerust over het gebrek aan alertheid op het gebied van teken. Er zijn enorm veel teken, tegenwoordig draagt 1 op de 3 ziekteverwekkers bij zich. Dat gegeven kunnen mensen eigenlijk echt niet negeren. Want lyme loop je makkelijk op, er vanaf komen is een stuk moeilijker. De tips uit deze blog pas ik allemaal toe en sindsdien heb ik nauwelijks nog tekenbeten. De moeite waard vind ik! Een teek snel verwijderen helpt overigens meestal wel om lyme te voorkomen maar een ziekte als TBE (wat gelukkig (nog) wel een stuk minder vaak voorkomt) kan zich direct overdragen. Beter een beet voorkomen dus!
Bedankt voor je aandacht hiervoor kampeermeneer!
Onbegrijpelijk altijd maar angst zaaien,nu 30 graden,ik trek een boerka aan helpt ook,ik ken mensen die nooit in de natuur komen is gevaarlijk,teken huidkanker enz enz .Ja Ja tv de bladen je leest alleen maar ellende,als de zon dan toch is schijnt moet je blijven smeren vooral,heb ik nooit gedaan en nog geen huidkanker hoe is t moooogelijk. Allemaal commercie.
Ik ben 70 jaar ,altijd in de natuur …overal alle landen nu met camper.Het ergste was een muggenbeet.Natuur is voor iedereen en GRATIS ook nog,bossen stranden heerlijk.
MENSEN LEEF toch en geniet zeker nu met mooi weer,vergeet al die zogenaamde wetenschappers.
Wel zelf blijven nadenken en verstandig zijn.
Veel natuur en frisse lucht toegewenst
Groot gelijk. Ik ken een paar mensen die teken op zich hebben gehad.. Gewoon verdoofd en afgehaald met pincet.. nu 30 jaar later zie je nog niets aan die mensen. 2% is 2% maar men brengt het naarvoor alsof het 20% kans is door een uitleg te geven alsof het elke dag kan gebeuren als je buiten komt xD
Dank voor je relativering en die snap ik maar als je bij die 2% hoort die er ziek van wordt dan kan dat zuur uitpakken weet ik uit mijn naaste omgeving. Better safe than sorry!
Dat hoeft ook niet natuurlijk maar als ik in een gebied kom waar veel teken komen loop ik ook in de zomer met een lange broek en dichte schoenen. Mijn zoontje zit bij een buiten BSO en ook daar moeten ze de hele zomer gewoon ene lange broek en dichte schoenen aan i.v.m. teken en geen kind die er last van heeft. Maar het blijft een eigen keuze natuurlijk.
Annie, ik weet dat ik reageer op een oud bericht… maar dit is geen angst zaaien maar alert maken. Ik heb lyme (gaat redelijk goed, maar toch nog wel beperkend). Ik ben dus altijd erg ongerust over het gebrek aan alertheid op het gebied van teken. Er zijn enorm veel teken, tegenwoordig draagt 1 op de 3 ziekteverwekkers bij zich. Dat gegeven kunnen mensen eigenlijk echt niet negeren. Want lyme loop je makkelijk op, er vanaf komen is een stuk moeilijker. De tips uit deze blog pas ik allemaal toe en sindsdien heb ik nauwelijks nog tekenbeten. De moeite waard vind ik! Een teek snel verwijderen helpt overigens meestal wel om lyme te voorkomen maar een ziekte als TBE (wat gelukkig (nog) wel een stuk minder vaak voorkomt) kan zich direct overdragen. Beter een beet voorkomen dus!
Bedankt voor je aandacht hiervoor kampeermeneer!
Onbegrijpelijk altijd maar angst zaaien,nu 30 graden,ik trek een boerka aan helpt ook,ik ken mensen die nooit in de natuur komen is gevaarlijk,teken huidkanker enz enz .Ja Ja tv de bladen je leest alleen maar ellende,als de zon dan toch is schijnt moet je blijven smeren vooral,heb ik nooit gedaan en nog geen huidkanker hoe is t moooogelijk. Allemaal commercie.
Ik ben 70 jaar ,altijd in de natuur …overal alle landen nu met camper.Het ergste was een muggenbeet.Natuur is voor iedereen en GRATIS ook nog,bossen stranden heerlijk.
MENSEN LEEF toch en geniet zeker nu met mooi weer,vergeet al die zogenaamde wetenschappers.
Wel zelf blijven nadenken en verstandig zijn.
Veel natuur en frisse lucht toegewenst
Groot gelijk. Ik ken een paar mensen die teken op zich hebben gehad.. Gewoon verdoofd en afgehaald met pincet.. nu 30 jaar later zie je nog niets aan die mensen. 2% is 2% maar men brengt het naarvoor alsof het 20% kans is door een uitleg te geven alsof het elke dag kan gebeuren als je buiten komt xD
Dag Peter,
Dank voor je relativering en die snap ik maar als je bij die 2% hoort die er ziek van wordt dan kan dat zuur uitpakken weet ik uit mijn naaste omgeving. Better safe than sorry!
Ik ga toch echt niet met lange broek, sokken en dichte schoenen rondlopen als het 20+ graden is!
Wel elke avond onder de douche even checken op teken.
Dat hoeft ook niet natuurlijk maar als ik in een gebied kom waar veel teken komen loop ik ook in de zomer met een lange broek en dichte schoenen. Mijn zoontje zit bij een buiten BSO en ook daar moeten ze de hele zomer gewoon ene lange broek en dichte schoenen aan i.v.m. teken en geen kind die er last van heeft. Maar het blijft een eigen keuze natuurlijk.